Chronik

1. 700 Jahre Beienbach - ein Dorf feiert Jubiläum

Nicht viele Besucher verirren sich in dieses beschauliche Dörfchen, das am Ende eines kleinen Seitentales der Sieg zwischen Netphen und Deuz liegt. Umsäumt von Fichten- und Laubwäldern auf den Höhen, eingerahmt von landwirtschaftlich genutzten Flächen und alten Obstwiesen in den Hofräumen, liegt es in einer Talmulde des Katzenbaches. Geographisch gesehen gehört die Gemarkung Beienbach noch zum Naturpark Rothaargebirge. Dem Erholungssuchenden bietet die geschützte und gepflegte Landschaft in unmittelbarer Nähe zur Obernautalsperre den nötigen Freiraum, um all die Unruhe und den Streß des Alltags zu vergessen. An Feldern und Wiesen vorbei führt die einseitig mit Alleebäumen neu bepflanzte Straße nach Beienbach. Am Ortsanfang fällt der Blick auf die alte Schule, die schon längst nicht mehr ihrem pädagogischen Auftrag nachkommt und heute als Dorfgemeinschaftshaus dient.

Die Ortsmitte ist geprägt durch Backhaus, Dreschschuppen, Mühle und Gefrierhaus. Die schiefergedeckten Bauernhäuser und die wenigen Neubauten am Hang umschließen diesen Ortskern, der vor allem bei dörflichen Feiern tatsächlich zum Dorfmittelpunkt wird. Tradition und altes Handwerk werden noch in Ehren gehalten. Regelmäßig wird das Backhaus angeheizt, um dort die zu Hause geformten Sauerteigbrote zu backen. Die Mühle liefert das Mehl zur Herstellung der Brote. Vorräte an Fleisch, Wurst und Gemüse können im genossenschaftlich geführten Gefrierhaus eingelagert werden.

Nachbarschaftshilfe ist keine leere Worthülse und zeigt sich nicht nur im Alltag, sondern auch, wenn sich der persönliche Lebenskreislauf schließt. Die Nachbarn eines Verstorbenen heben im Handdienst das Grab aus und geleiten ihn als Sargträger zur letzten Ruhestätte. In den Kreislauf des Jahres bringen sich auch die Kinder und Jugendlichen ein. Den Beginn des neuen Jahres besingen die unverheirateten Burschen des Ortes in der Silvesternacht. Am 1. Mai ziehen die "Maimädchen" durch das Dorf und bezeugen so den Frühling, während die Jungen am 1. Pfingstfeiertag mit dem "Pfingstlümmel" von Haus zu Haus gehen.

Ein kostbares Unterpfand für Dorfbewohner und auswärtige Besucher gleichermaßen stellt die natürliche Umgebung dar. Felder und Wiesen werden mit Sorgfalt bearbeitet, da sie die Existenzgrundlage der ansässigen Landwirte bilden. Die Pflege und Nutzung der Wälder obliegt den Waldgenossenschaften. Die traditionelle Nutzung der Hauberge ist heute der ausschließlichen Brennholzgewinnung gewichen.

Viele Menschen aller Altersstufen haben schon im BK-Jugend- und Freizeitheim, das oberhalb des Dorfes auf dem Gelände der ehemaligen Grube Schnellenberg liegt, Erholung gesucht. Das Bemühen der Dorfbewohner, diese Wohn- und Lebensbedingungen zu erhalten, ist schon mehrmals durch die erfolgreiche Teilnahme am Landeswettbewerb "Unser Dorf soll schöner werden" honoriert worden.

Beienbach im Jahre 1997

Bejemich

Ihr Dorf-Lü on Gäste! Oos Dörfche es kläng,
et lejt döscher Berj so friedlich eläng
em schürne idüllische Sejjerland.
"Bejemich" würret ob plattdütsch genannt.

Nur achtonzwanzig Hüser sinn he,
en Kirche mr net i Bejemich seh.
Awwer drej Backeser ha mr da noch
on dat es wat wert, dat mään ech no doch.

Oos Backes schderd kurz vorm Kirferich,
om "Schdögge", am Wäch no d'r Bosemich.
Doa backe mr Grorfbrord on Kooche dren,
dä ässe mir Bejemer oll so gern.

En Bäcker görret net i oosem Nest,
dröm backe mr sälwer, dat schmeckt d'r best.
Em Herwest wern Schnetzeln on Hotzeln gedörrt,
wie sech dat i so'nem Burnsdorf gehört.

Oos Backeser wesse och noch Geschechte
us gorer, ahler Zitt ze berechte,
wie noch Flahs gedrüjt on gebroche wur,
bi d'r Stengölslampe, bes nachts zwölf Uhr.

Bröchersch Mamme on Hansjürje Mamme,
- die Schwestern, die us Hansjürje stamme -,
han ech noch sälwer Flahs breche seh:
Dä hätte ech stonnelang zogeseh ...

Oos Hüser sinn durchwäch arich alt,
nur äng es d'rbi va neu'rer Geschdallt:
On dat es om Schdögge Schumanns Huss,
holf noa d'r Schdadt, holf nom Land sürret uss ...

Die onnern sinn Burnshüser: ängfach, doch echt,
erbaut va däm gohre ahle Geschlecht.
On jedes Huss hät - on dat es woar! -
en Meste d'r näwer or d'r vor.

Bi einem Huss läuft de Sorrel sogar
öwwer de Wäch, dat es och wohr!
Doa es de Mestemur secher net dechte,
dat ka passiern, et göt so Geschechte.

On medde i oosem Dorf schdehrt d'r "Bau",
joa, medde em Dorf schdehre, ganz genau!
Doa es de Dräschmaschin on de Möhl
on och de Holzsäj. Dat es e Gewöhl
son'n Sommeroawend, oft bis i de Nacht!
Bim Dräsche würd mänchmoah och durchgemacht ...

Vorn a däm "Bau" hängt en Gitterkaste,
dä trät bet'onner ganz schwere Laste.
Zwo, die sech beschdare wonn,
mosse erscht vierze Daij i däm Kaste hänge.

Err "Obgebot" mään ech: no ka jeder läse,
dat die zwai de längste Zitt lärrich gewäse.
Dä Kaste würd da va dä Jonge im Dorf
geschdökt bet ganz schwere Poöl us d'm Horf.

He well ech och noch en Dorfsitte nenn:
Wänn zwai, die sech gern ha - oft, eh set bekenn -
zesame goah, basse de Jonge goot ob
on warde wie Schpetzeln nur doa drob,
dat hä i dat Huss va däm Mädche gehrt ...
On eh noch det Dorf doava erfährt,
versammeln die Jonge sech vor däm Huss
on platze bet Geiseln det Pärche russ.

No würd dä beide e Ledche gesonge
on d'r "Fröschgebackene" get da dä Jonge
en gores Trenkgeld for'n harmlose Zeche,
denn dat schdehrt feste: d'r Brürijam moß "bleche".
Dat würd schpäer nochmoah wahrgenomme
bet ner Schperr, wänn die Zwai da vam Schdandesamt komme ...

Mir hann och, ihr Lü, e Schpretzehuss:
Ängmoah jedes Joar kömmt de Schpretze russ.
Da mosse de ganze Monnslü herbi
on da würd geöbt, on ech sähn au, wie!
Da würd marschiert, on da schtoah se schtramm.
Oos Feuerwehr, sähn ech, die es om Damm!

Hät oos Vorschteher wat bekannt ze gäh,
härre no veel, or wirnich ze säh,
da blöost hä ob sinnem Horn bi d'r "Bau".
Us jedem Huss kömmt en Mah or en Frau:

Die schdelln sech im Halfkreis zesame no,
on lustern geschponnt errem Vorschteher zo.
Dä leest da va Zerreln vor or säht,
wat amtlich hä oll ze berechte hätt;
verdeilt de Schtüürzerreln, wenn se komme
on säht, wann de Schtüürn wern igenomme.

Och va d'r Gemängsarwet würd geschwatt,
watt ze do es - nadürlich schwätzt m'r platt!
Olles im Dorf moß got funktioniern:
"Mir Bejemer wonn oos doch net blamiern!"

Im Fröhjoar, wänn alles jubiliert,
würd och i oosem Dorf musiziert.
De Gückeln krähn on de Hohner gatze,
de jonge Säucher quiekse on schmatze.

De Kolwer boöke bet de Renner on sprenge,
de Frösche quake, de Kenner senge
on us d'm Wald röft d'r Gugug so schür.
Det Kätzche miaut vor d'r Orwedür.

De Klöngelcher piffe noch oawends spää:
ech hörn se, wenn ech mich it Bädde lää.
Ech sinn so froh öwwer oll dä Gesang
on spende heimlich Bifall on Dank.
Och dämm, dä oos Mänsche so gohres döht
on sorjd, därret fröhjoarsch so gröhnt on blöht.

En Spaß görret och on e Juchhei,
wenn de Köh russkomme, am erschte Mai.
Da es det holwe Dorf ob de Bäng,
bet Geiseln on Stöcke helft grorß on kläng
dat öwwerfersche Veeh ze regiern,
bes de Dierer noa Daj vam sälwer pariern.

Vornob gehrt d'r Hirte on stolz hennerher
d'r Ohirte, bet sinnem Knöbbel schwer.
D'r Ohirte schpeld schur en grorße Roll,
versütt sing Amt verantwordungsvoll.
Et well och gelohrt sinn, de Köh ze triewe,
oawends därf käng Dier zeröcke bliewe.

Borm Dorf es en Wejer, dat es wat wert,
bi jedes Dörfche en Wejer gehört.
Doa würd noch va mänche Wieweslü
d'r Wäsch gespolt, denn mir ha, ihr Lü,
noch känn Wasserleidung - leider! - en joa,
derwäje es jo noch d'r Paardsborn doa.

Die Lü, die kenn Born or en Bombe ha,
schläbbe det Wasser us d'm Paardsborn a.
Bi oos würd net nur gearbt on geschuftet:
so'n Sommeroawend, wenn olles schür duftet,
da setzt m'r noch gern vorm Huss ob d'r Bank
on sengt on verzärlt sech oft schtonnelang.

Och würd onner Noachbern, reijömm, moß ech säh,
im Wender oawends d'r Kaffee gegäh.
Da dösche de Wieweslü Waffeln ob
on Riewekooche bet Bodder drob;
och mänchmoah Kröbbelcher, nur goore Sache,
on bim Verzärln görret veel ze lache.

De Wieweslü arwe doabi, se sticke,
se häkeln wat Schürnes or se schtrecke.
De Monnslü, die stelln im Wender de Weh
on benne Bäse, wie eh on je;
on eh noch det Fröhjohr zütt i det Land,
würd d'r Berch gedeilt, dat es joa bekannt.

Doch wie dä gedeilt würd, weiß nur d'r Buur,
det es kombliziert, dat glaubt m'r nur!
On da würd im Hauberch gearbt wie noch nie,
weil jeder bi Zitt gern fertig well sinn.

De Schanzehöbbeln on Holzhaufe schwer
vermehrn sich wie Pilse uss d'r Eer.
Erscht, wenn d'r Soft schtijd, würd Loh geschärlt.
"Dat brengt veel Geld", so würd sech verzärlt.

Va mänche Lü würd och noch Berch gehackt,
weil Hauberchskorn sich besonnersch got backt.
Awwer dat kostet veel Arwet on Möh,
besonnersch, mään ech, det Braasebröh.

Va dä "Gebräuche", die he bekannt,
han ech d'r Pingstlömmel noch net genannt.
Dat es en ganz intressante Sache,
die ömmer am Pingste de Schorlkenner mache.

Va dä Jonge würd einer bet veel Möh
ganz zogebonne bet Birkegrö.
Dä es da beschtemmt net meh ze erkenn,
hä würd och nemes sinn Name nenn.

On weil hä kumm seh kann, würd hä gelait,
dat dohn die Jonge ömmer ze zwait.
So zehn da die Jonge on Mädcher durch det Dorf,
e paar bet ner Melchkonn or'nem Korf.

Se senge e Leedche vor jedem Huss
bahl kömmt och schur eemes bet Sache russ:
bet Melch or Bodder or och bet Mähl,
on Ejer, die mache d'r Kooche schür gähl.

Weil jeder wat gett, kömmt veel zesame.
Am Oawend backt da en gore Mamme
en grorßer Hauf Ponnekooche doava,
dat jedes Kend sech satt esse ka.
Ihr mößtet so'n Kooche moah oll versooche:
so goot schmeckt nur d'r Pingstlömmelkooche!

De Lü sinn flissich, dat loase m'r schtoah,
ob Sommer, ob Wender, et würd wat gedoah.
Bi Schnee würd d'm Breefträjer "blau" gemacht.
Moß de Herwfrau herbi, woarl meist bi d'r Nacht,
da es dä Mannslü einer schwinn fort,
doazoo bederf et bestemmt nur äng Wort.

On es da so e Mänschekendche geborn,
schpetzt jeder im Dorf intressiert de Ohrn,
well wesse, wie et d'r Kendbäddsche gehrt,
och wie dat Kend heiße sall, gern m'r erfährt.

Ob et no e Mädche es or en Jong,
die Fraue im Dorf, die stoah schur om Schprong
on brenge Sobbe der jonge Mamme.
Nadürlich goahn se net oll zesame.

Och Würfelzucker on Franzebrord
on Ejer brengt m'r, dat es net verkohrt,
mänchmoah och Kälfcheskäs. Wie dä schmeckt!
Doanoah hät schur mäncher det Mull sech geleckt.

So es de Wöchnersche schwinn werrer om Damm
on dat Kendche gedejt, würd grorß on stramm.

En ahle Mah well ech au noch nenn,
dä secher net nur mir Bejemer kenn.
"Schöferjosef", so wure genannt,
dä zow ab on zo he durch, öwwer Land.

Hä wor net verdorwe, dä Jupp, oh nä,
hä wor beschaire, dat moß m'r säh:
En Däller Sobbe on en gore Dong,
da wor hä zefrere, dä ahle Jong.

Nur härre sech secher net oft gewäsche,
on hä hatte meistens jonge Hönn i d'r Däsche ...
Hä schleef gern i Backeser, wie bekannt,
doabi wör hä ängmoah baal verbrannt.
Zom Glöcke woar äm net veel gescheh.
Ihr konnt dä Jupp he om Bildche seh.

I Bejemich sinn sech de Lü noch goot,
doch net ömmer: da nämlich setztet börs Bloot,
wenn einer d'm onnern det Wasser aftrennt,
dat glaubt mir keiner, dä doava nix kennt.

Awwer dat sall och jeder wesse,
bim Hejmache es dat längst vergesse.
Itz well ech noch äwe os Hüser nenn,
da lehrt m'r oos Bejemich ejer kenn:

Bi Steiwersch fängt m'r gewirnlich a,
da komme Paddes, da Bröchersch dra,
no Schöfersch, Schumanns, Beckersch, wie bekannt,
nur dat Huss wur fröjer Helme genannt.

Itz moß ech Felde on Hansjürje nenn,
da Hirtsche, Henrijens, Schnierersch mir kenn.
Gäjenöwwer schtehrt Hirte on Ewwerts Huss,
doa bonner beschaire det Schpretzehuss.
Da sehn mr Mürersch, och mette im Dorf,
vorm Huss de Föll on d'r näwer d'r Horf.
Da nenn ech Stötzeln, da Brücks am Wejer,
da Gassebochts Huss, dat es wat neuer.

No komme Bochts, Franke on Derremanns dra.
A Wagenersch schleeße Schürn sech a.
Itz Fejje om Räng, Bennersch ob d'r Höh,
da Hasse, Hanshenrijens, Flennersch mir seh.

Da kömmt de Schorl, wo de Kenner wat lehrn
on lehrn moß jeder, dä wat well wern.
Wä meh wesse well us oosem Dorf,
dä sall mech froawe, ech gän 'em känn Korf.

Loa römm on dömm gerret secherlich
käng Dörfche so wie oos Bejemich.
Dröm, lewe Bejemer, gät au veel Möh,
om Schdögge, am Wejer, im Dorf, ob d'r Höh,
verträt au, sitt flissich, net stolz, awwer fromm!
Nämmt Lehr a, da sirrer klooch on net domm!

Haalt' ömmer oos Bejemich hoch i Ehrn!
Wä dat net döt, sall loadonn sech scheern.
No äng noch, ihr Lü, erherbt au glich:
Hoch sall läwe oos Bejemich!

(Rückblick von Anna Demandt, geb. Becker, Zeit um ca. 1929)

  • Besucher: 20202
  • Letzte Änderung: 16.09.2004